Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Poniedziałek, 20 maja 2024
Imieniny: Aleksander, Bernardyn, Bazyli
pochmurno
18°C
Powróć do: Poznaj Gminę

Sławni Kcynianie

Maciej z Grochowa- kcyński wikariusz, sporządził pierwszy zapis Bogurodzicy w 1407 roku. Rękopis pieśni odnaleziono przypadkiem, tekst był bowiem zapisany na karcie przyklejonej do wewnętrznej strony okładki księgi z łacińskimi kazaniami autorstwa wikariusza. 2 września 2008 r. w Kcyni odsłonięto replikę przekazu "Bogurodzicy". 6 grudnia 2009 r. z kolei miała miejsce emisja dukata lokalnego "4 Kcynie", którego motywem przewodnim było 600-lecie sporządzenia pierwszego rękopiśmiennego zapisu "Bogurodzicy".

Błogosławiona Maria Karłowska „Pasterka”- urodziła się 04.09.1865 w majątku Słupówka (dzisiaj Karłowo w gminie Kcynia). Była jedenastym dzieckiem rodziny ziemiańskiej, jednakże większość swojego dzieciństwa i młodości spędziła w Poznaniu. Przełomowym rokiem w życiu Marii był 1882 r., w którym złożyła śluby dozgonnej czystości, w tym roku także zmarli jej rodzice. Po ich śmierci rozpoczęła kurs kroju i szycia w Berlinie. Następnie została zatrudniona przez swoją siostrę jako instruktorka w pracowni haftu i szycia. Dzięki swojemu usposobieniu i pobożności zdobyła szacunek swoich podopiecznych. Od tego momentu Maria zaczęła swoją działalność charytatywną wśród ubogich, a zwłaszcza wśród młodych dziewczyn. W 1894 roku założyła Zgromadzenie Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej. Po wielu trudnościach, w pierwszym Zakładzie Dobrego Pasterza w Poznaniu, Maria Karłowska zaczęła zdobywać coraz większą liczbę fundatorów, dzięki którym Zakład przeniesiono do podpoznańskich Winiar. W 1902 roku złożyła śluby zakonne, a nowe zgromadzenie zostało zatwierdzone w 1909 roku. Matka Maria Karłowska od tego momentu, zakłada łącznie dziewięć domów opieki, gdzie Siostry Pasterki za wzorem Jezusa Dobrego Pasterza pomagały potrzebującym dziewczętom. Maria Karłowska zmarła w opinii świętości 24 marca 1935 r. w Pniewitem na Pomorzu. 6 czerwca 1997 r. Jan Paweł II podczas swojej wizyty w Zakopanem ogłosił ją błogosławioną.

Stanisław Klawitter o. Efrem - żył w latach 1894-1970, syn rzemieślnika Franciszka i Kamieńskiej Katarzyny. Brał udział w strajku dzieci walczących z władzami pruskimi o możliwość odmawiania pacierza w języku polskim. Od 1911 r. studiował malarstwo i plastykę w Berlinie, a także w szkole artystycznej w Beuron. Następnie został powołany do wojska pruskiego i walczył na froncie francuskim (m.in. pod Marną). Przeniesiony do Wrocławia za krytykę władz pruskich, które podpaliły katedrę w Remis. Tam został strażnikiem w więzieniu i poznał kapucyna o. Efrema Fason z Belgii, z którym się zaprzyjaźnił. Po wojnie, pod jego wpływem, wstąpił do prowincji krakowskiej Zakonu Kapucynów. Święcenia kapłańskie otrzymał 4.10.1925 r. (dzień św. Franciszka) z rąk samego kardynała Dezydery Józefa Mercier, który sfinansował jego kolejne studia artystyczne w Lowanium. Władał ośmioma językami. Swoimi pracami rzeźbiarskimi zdobył wielkie uznanie w Belgii, a także stworzył wiele prac malarskich i graficznych.

Jan Czochralski- urodził się 23 października 1885 r. w Kcyni. Pochodził z rodziny wielodzietnej, jego ojciec był stolarzem i cenionym twórcą stylowych mebli. Zgodnie z wolą ojca Jan miał zostać nauczycielem i uczęszczał do seminarium nauczycielskiego w Kcyni. W wieku 16 lat opuścił Kcynię i po kilkuletnim pobycie w Krotoszynie, w roku 1904 znalazł się w Berlinie. Zanim rozpoczął studia, nauczył się teorii praktyki chemicznej w jednej z berlińskich aptek. Od 1906 r. pracował już w laboratoriach niemieckich fabryk. W roku 1910 ożenił się z berlińską pianistką holenderskiego pochodzenia Margueritą Hasse. W roku 1916 dokonał swojego odkrycia - wymyślił genialny sposób hodowania dużych kryształów metali i półprzewodników. Wyprzedził tym pomysłem całą epokę. Jego metoda (zwana metodą Czochralskiego) znalazła praktyczne zastosowanie dopiero w latach 50- tych, a dziś bez niej nie mogłaby się obejść cała światowa elektronika. I wojna światowa nie przerwała działalności badawczej. Profesor przeniósł się do Frankfurtu nad Menem, gdzie w roku 1924 po wieloletnich wysiłkach opatentował bezcynowy stop łożyskowy dla kolejnictwa zwany metalem B. Metal B pozwolił na ogromne oszczędności w przemyśle kolejowym. Czochralskiemu przyniósł sławę i pieniądze. W 1925 r. został przewodniczącym Niemieckiego Towarzystwa Metaloznawczego. 4 lata później na zaproszenie prezydenta I. Mościckiego powrócił do Polski, gdzie powierzono mu organizację Instytutu Metalurgii i Metaloznawstwa Politechniki Warszawskiej. Także w 1929 Czochralski uzyskał najwyższą godność akademicką - doktorat honorowy Politechniki Warszawskiej. Dorobek naukowy Jana Czochralskiego stanowi ponad sto publikacji patentów. Aktywnie uczestniczył w życiui działalności polskich towarzystw naukowych i kulturalnych. W okresie II wojny światowej prowadził Zakład Badań Materiałów wykonując zlecenia niemieckiej armii. Ta działalność stała się podstawa do oszczerstw o zdradę ojczyzny. Z powodu tych oszczerstw po wojnie Czochralski spędził kilka miesięcy w więzieniu. Do końca życia środowisko naukowe nie chciało go przyjąć do swego grona. W 1946 powrócił do Kcyni, gdzie prowadził małą firmę farmaceutyczną BION. Zmarł 22 kwietnia 1953 r. w poznańskim szpitalu i został pochowany w rodzinnym grobowcu w Kcyni. 29 czerwca 2011 r. Senat Politechniki Warszawskiej uchwałą nr 338/XLVII/2011 przywrócił dobre imię prof. Jana Czochralskiego. To był znaczący moment na drodze właściwego docenienia osiągnięć nakowych profesora z Kcyni. Senat uczelni, po zapoznaniu się m.in. z dokumentami archiwum państwowego, doceniając wybitne w skali światowej osiągnięcia będące podstawą nadania Mu w 1929 r. tytułu doktora honoris causa Politechniki Warszawskiej, w związku z ujawnionymi dokumentami potwierdzającymi Jego patriotyczną postawę w okresie II Wojny Światowej uznał za konieczne przywrócenie Jego dobrego imienia, podważonego w Politechnice Warszawskiej w 1945 r. Gmina Kcynia poprzez swoje działania przyczyniała się wielokrotnie do dobrej promocji osoby profesora m.in. poprzez nadanie Szkole Podstawowej w Kcyni imienia Jana Czochralskiego, emisję bonu miejskiego "10 Eurokcyń" z podobizną profesora Czochralskiego, organizację sesji popularno-naukowych czy publikacje. Sejm RP Uchwałą z dnia 7 grudnia 2012 r. ustanowił rok 2013 Rokiem Jana Czochralskiego. W sześćdziesiątą rocznicę śmierci Jana Czochralskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej postanawia oddać hołd jednemu z najwybitniejszych naukowców współczesnej techniki, którego przełomowe odkrycia przyczyniły się do światowego rozwoju nauki. Odkryta przez niego metoda otrzymywania monokryształów, nazwana od jego nazwiska metodą Czochralskiego, wyprzedziła o kilkadziesiąt lat swoją epokę i umożliwiła rozwój elektroniki. Dziś wszelkie urządzenia elektroniczne zawierają układy scalone, diody i inne elementy z monokrystalicznego krzemu, otrzymywanego właśnie metodą Czochralskiego. Wkład polskiego uczonego prof. Jana Czochralskiego w dziedzinę światowej nauki oraz techniki został doceniony przez uczonych świata, którzy zaczęli korzystać z jego najważniejszego wynalazku. Wynalazku bez którego trudno byłoby funkcjonować w XXI wieku. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza rok 2013 Rokiem Jana Czochralskiego - brzmi tekst uchwały.

Klara Prillowa - urodziła się 11 lutego 1907 r. w Bydgoszczy. Jej rodzicami byli Maksymilian Gackowski i Wanda z d. Nowakowska. Rodzina mieszkała w Poznańskiem w kilku miejscowościach: w Miłosławiu, w Środzie, w Grodzisku Wlkp oraz Zbąszynie. Tu Klara ukończyła siedmioklasową szkołę powszechną. Następnie rodzice przenieśli się do Bydgoszczy, gdzie ojciec pracował jako zecer w drukarni. Już we wczesnym dzieciństwie ujawniły się zdolności i zainteresowania artystyczne - rzeźbiarskie i muzyczne. Te ostatnie sprawiły, że rodzice postanowili uczyć ją gry na skrzypcach. Miała wówczas 10- 12 lat, ogromny zapał do nauki i niewątpliwie duży talent połączony z absolutnym słuchem. Rok 1927 to początek działalności twórczej. W roku 1930 Klara Gackowska wyszła za mąż za Pawła Prilla, który był mistrzem malarskim i w Kcyni prowadził warsztat. W 1937 r. na świat przyszedł syn, któremu z tradycją rodzinną dano na imię Maksymilian (jak ojciec, brat i dziad Klary), pięć lat później urodziła się córka Jadwiga. W podwórzu swojego domu Klara urządziła niewielką pracownię rzeźbiarską - tu przygotowywała i nagromadzała glinę, lepiła i suszyła figurki. Jej pracom często towarzyszyły dzieci z sąsiedztwa i koledzy syna. W grudniu 1948 r. Prillowa zaczęła naukę w Państwowym Ognisku Kultury Plastycznej w Bydgoszczy. W Ognisku uczono wielu przedmiotów artystycznych m.in. historii sztuki, kompozycji, malarstwa, rysunku i rzeźby. Ognisko ukończyła w 1951 r. z wynikiem bardzo dobrym i powróciła do swoich dotychczasowych prac i obowiązków. Na ten okres przypada również poznanie prof. dr Marii Znamierowskiej- Prufferowejkierownika działu etnograficznego Muzeum Pomorskiego w Toruniu. Jako pierwsza nie tylko otoczyła opieką twórczość rzeźbiarki z Kcyni, ale także ukazała ją w środowisku etnografów i prace jej wystawiła w toruńskim muzeum. Fakt, że 30 listopada 1953 r. na stałej ekspozycji sztuki ludowej Polski Północnej w toruńskim muzeum znalazły się figurki Klary Prillowej, miał wielkie znaczenie w jej dalszych działaniach twórczych. Drugą osobą, która wywarła ogromny wpływ na życie artystki, była redaktorka Rozgłośni Bydgoskiej Polskiego Radia, Anna Jachnina. Wraz z kolegą radiowcem, gromadziła materiał dotyczący życia kulturalnego na wsiach i miasteczkach, i przywracała ludzkiej pamięci stare zwyczaje i obrzędy ludowe. Klara Prillowa była już wtedy znana w Kcyni ze swej działalności społecznej, miała także osiągnięcia artystyczne- jej prace były eksponowane na wystawach. Klara Prillowa poświęciła również wiele czasu gromadzeniu przedmiotów kultury ludowej Pałuk oraz zapisywaniu tekstów i melodii pieśni tego regionu. Odbywała piesze wędrówki do pałuckich wsi i próbowała odszukać przedmioty kultury materialnej i sztuki ludowej. Ok. roku 1952 została członkiem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, a później założyła Koło Miłośników Pałuk w Kcyni. Prillowa zapisując teksty pieśni i melodie podczas tych wędrówek, odszukiwała ludzi, którzy niegdyś grali w kapelach ludowych. Zapraszała ich do swojego domu i tam odbywały tańce, śpiewy, a także opowiadano o dawnych weselach, różnych zwyczajach. Z czasem, gdy zabrakło miejsca w domu, artystka zaczęła się starać o lokal na świetlicę. Otwarcie Świetlicy Regionalnej nastąpiło 8 grudnia. Zaczął się nowy okres w życiu Klary- została kierowniczką świetlicy. Miała wiele planów, chciała pracować i rozwijać się. Otwarcie świetlicy było wielkim wydarzeniem w życiu miejscowej społeczności, uczestniczyli w nim mieszkańcy miasta i okolicznych wiosek oraz władze miasta, powiatu i województwa. W świetlicy pracować zaczęło 14 zespołów. Wszystkie prowadziła Prillowa. Pierwsze lata pracy w świetlicy to okres intensywnych działań- codziennych ćwiczeń i wyjazdów na koncerty i przeglądów, to czas pierwszych sukcesów. Ten udany start Klary Prillowej, jej kapeli i zespołów był możliwy dzięki zaangażowaniu nie tylko samej artystki, ale także starszych ludzi, którzy gromadzili się w świetlicy. W 1957 r. kapela dała 3 publiczne koncerty z okazji święta 1 Maja, 22 Lipca oraz powiatowych dożynek. Pod koniec 1958 w Kcyni odbyła się impreza kulturalna, jaką było otwarcie wystawy pałuckiej sztuki ludowej. Była ona rezultatem penetracji terenowych prowadzonych przez Klarę Prillową i przez mgr Halinę Mikułowską, etnografa z Torunia. W maju 1959 Zespół odniósł sukces na II Ogólnopolskim Przeglądzie Kapel, Zespołów Estradowych, Tanecznych i Solistów- zdobył pierwsze miejsce w eliminacjach wojewódzkich. Drugim ważnym wydarzeniem roku 1961 było przygotowane przez Klarę Prillową dla swego miasta widowisko pt. „Wesele pałuckie”. W styczniu 1963 r. powołane zostało w Szubinie Kujawsko- Pałuckie Towarzystwo Kulturalne jako oddział KPTK w Bydgoszczy. Klara została wiceprezesem tego oddziału. Październik 1965 r. zapisał się w dziejach świetlicy koncertem Zespołu „Pałuki” w Teatrze Kameralnym w Bydgoszczy. W maju 1967 r. Prillowa otrzymuje odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”. W roku 1970 Telewizja Polska nagrywa w świetlicy dwie audycje o twórcach ludowych, muzyce i tańcach pałuckich. W 1972 r. miał miejsce pierwszy wyjazd Zespołu na zagraniczny festiwal. 3 stycznia 1977 r. Klara Prillowa uległa wypadkowi. Złamana noga wymagała wielomiesięcznej rekonwalescencji. Większość tego czasu spędziła u syna w Poznaniu. W wieku 71 lat przeszła na emeryturę i zamknęła swój okres pracy zawodowej. Był to najtrudniejszy etap w jej życiu. W 1978 r. nazwisko Klary Prillowej pojawiło się na pierwszych stronach gazet, otrzymała bowiem medal i nagrodę im. Oskara Kolberga. To wyróżnienie otrzymywali najwybitniejsi artyści ludowi oraz ludzie, którzy przyczynili się do ochrony i rozwoju sztuki ludowej. Nawet, gdy przebywała poza Kcynią odwiedzali ją liczni znajomi, etnografowie poszukiwali u niej informacji o pałuckiej sztuce ludowej. Choć otoczona serdeczną opieką swoich dzieci, tęskniła za Kcynią. W niej czuła się najbardziej u siebie, tu byli ludzie, z którymi się zżyła. Tu także zmarła 8 października 1991 r.

Stefan Boguszyński – twórca ludowy z Kcyni. Urodził się w 7 lipca 1916 r. w Próchnowie koło Margonina w dawnym powiecie chodzieskim. W 1938 r. rodzina Boguszyńskich przeprowadziła się do Stalówki koło Kcyni na własne gospodarstwo rolne. 16 lutego 1939 r. został wcielony do 8 Pułku Artylerii Ciężkiej w Toruniu – walczył pod Jabłonowem Pomorskim, Gąbinem, Kutnem i Łowiczem. 15 września dostał się do niewoli – przebywał w obozie w Mepen oraz Falinagsbostel. Dzięki staraniom rodziny, jako jedyny żywiciel rodziny wrócił do Kcyni i 27 kwietnia ożenił się z Heleną Lemiesz. Początkwo pracował w kcyńskiej olejarni, od grudnia 1946 r. rozpoczął pracę w zawodzie listonosza, któremu pozostał wierny aż do przejścia na emeryturę. Realizował się także społecznie – prowadząc w zakładzie poprawczym szkółkę rzeźbiarską, pełniąc od 1988r. funkcję wiceprzewodniczącego bydgoskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Swoją przygodę z rzeźbą zaczął dość wcześnie – jako dziesięciolatek podczas wypasania krów w rodzinnej miejscowości. Wyrastając z tradycji rzeźby sakralnej początkowo rzeźbił krzyże, figurki świętych. W pełni skrzydła artystycznego rozwoju zaczął rozwijać pracując zawodowo na kcyńskiej poczcie, gdzie w wolnych chwilach poświęcał się swojej pasji. W roku 1950 stworzył rzeźbę - krzyż z ukrzyżowanym Chrystusem, który został osadzony we wnęce poklasztornego kościoła w Kcyni. Ta właśnie rzeźba zwróciła uwagę toruńskiej etnografii na ślad artysty. Tematy do swojej twórczości artysta czerpał z najbliższego otoczenia, obserwując wieś, naturę, a także z biblistyki, dawnej sztuki, przetwarzając nabyte treści w formę znamienną tylko dla siebie. Początek prawdziwej kariery został zapoczątkowany podczas zorganizowanej przez Klarę Prillową w grudniu 1958 r. pierwszej wystawy sztuki ludowej Pałuk. Boguszyński był twórcą niezwykle aktywnym – brał udział we wszystkich ważniejszych konkursach m.in. Kopernik w rzeźbie ludowej, Wielcy Polacy, Wisła w sztuce ludowej. Prezentował swoje dzieła na różnych kiermaszach, jarmarkach i targach m.in. w Płocku, Toruniu, Poznaniu, Krakowie, Warszawie. Po przejściu na emeryturę zapoczątkował nowy okres w swoim życiu, mianowicie zaczął rzeźbić pracochłonne rzeźby pomnikowe m.in. Światowida dla ATR w Bydgoszczy, Powstańca Wielkopolskiego dla Żnina, Matkę Polkę dla Szubina, Kazimierza Grudzielskiego, Jana Pawła II i Maksymiliana Kolbe dla Kcyni. Rzeźbienie była dla Boguszyńskiego sposobem na życie, szansą osiągania poczucia własnej wartości i jedyną drogą do pełni samorealizacji, zadowoleniem z każdego dnia, wewnętrzną koniecznością, możliwością pokazywania różnych zawodów, sytuacji dnia codziennego. Ale co najważniejsze – okazją do tchnięcia w nią olbrzymiego optymizmu. Wiesława Wolna w następujący sposób charakteryzuje rzeźby Boguszyńskiego: - artysta wykorzystuje naturalną linię drewna, jego sęk, odgałęzienia, nieregulowane zakończenia, krzywizny i deformacje, podporzadkowuje je własnej wizji i stwarza dzieła pełne wyrazu, przejmujące, szczere, niezwykle ekspresyjne. I choć powraca często do tych samych tematów, nigdy nie powiela prac znajdując w każdym kolejnym kawałku drewna zaczątek nowego kształtu i odrębny wyraz. Boguszyński został uhonorowanymi licznymi wyróżnieniami m.in. odznaką dla zasługi w rozwoju województwa poznańskiego, odznaką zasłużony działacz kultury. Jego dorobek artystyczny jest bardzo duży i różnorodny. Artysta tworzył kameralne rzeźby pełne, płaskorzeźby oraz większe formy: figury kościelne i kompozycje plenerowe. Jego rzeźby znajdują się w licznych placówkach w kraju i za granica m.in. w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, Muzeum Narodowym w Poznaniu, Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Stefan Boguszyński zmarł 3 marca 1996 r., pochowany został na kcyńskim cmentarzu.(więcej w książce Pałuki – ludzie. Wydarzenia, miejsca. Wybrane zagadnienia z przeszłości regionu, Szubin 2007).

Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.
Zamknij popupPrzykładowy popup