Fordońskie Czarownice - relacja ze spotkania

W Fordonie, który do końca 1973 r. był osobnym miastem, a nie dzielnicą Bydgoszczy, odbyło się ponad 70 procesów o czary. Opowiedziała nam o nich pani Aneta Szydłowska (na zdjęciu) z inicjatywy Fordońskie Czarownice. W trakcie swojej prelekcji, w oparciu o przygotowaną prezentację przedstawiła zarówno okoliczności, jakie doprowadziły do rozprzestrzenienia się po całej Europie polowań na czarownice, a także przebieg procesu o czary.

Licznie zgromadzeni na sali sesyjnej kcyńskiego magistratu słuchacze poznali szczegóły dotyczące historii procesów o czary. Poznali genezę takiego społecznego wzburzenia, na jaki złożyły się wydarzenia na przestrzeni lat 1560-1630. Wówczas to wydarzyła się tzw. Mała epoka lodowcowa, a także przez całą Europę przetoczyły się zarazy i epidemie (m.in. dżuma, czarna ospa). Wyniszczenie spowodowała też wojna trzydziestoletnia, a w Polsce dodatkowo Potop Szwedzki. Ostatnim powodem było pojawienie się zjawiska nowych wyznań: luteranizmu, anglikanizmu i kalwinizmu. Ludzie nie rozumieli zmian - podkreślała nasza Prelegentka. Początkowo stosy były tworzone dla heretyków, dopiero potem płonęły na nich czarownice - wskazywała.

Pani Aneta Szydłowska przedstawiła nam historię Justyny Marcinowej Warząchowskiej, oskarżonej o czary i o to, że "zadała diabła w gomółce" córce p. Czarnackiego, Mariannie. I tutaj pojawił się akcent lokalny. Okazało się, że w protokole tego procesu zapisano, że czarownica Justyna mieszkała przez 7 lat w okolicach Kcyni. 

Niespodzianką tej prelekcji był szczególny rekwizyt, jaki na nasze spotkanie przywiozła pani Szydłowska. Mogliśmy zobaczyć stołek czarownic, który stanowił element tortur, po przeprowadzeniu których chciano uzyskać zeznania. Pani Aneta Szydłowska omówiła rodzaje prób, jaki poddawano domniemane czarownice: próba wody, próba wagi, próba ognia czy próba łez. Na koniec naszego spotkania wykonaliśmy sobie pamiątkowe zdjęcie. Justyna Makarewicz zaprosiła na następną prelekcję, która już za tydzień, 13 marca o g. 17.30. Tego dnia odbędzie się spotkanie autorskie z kapitanem Andrzejem Malinowskim.

Tekst i zdjęcia: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni